Eski Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (AG\u0130T) Genel Sekreteri Thomas Greminger, Avrupa g\u00fcvenli\u011finin gelece\u011fini ve NATO’nun bu denklemdeki rol\u00fcn\u00fc AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131.<\/p>\n
***<\/p>\n
1967’de NATO, bug\u00fcn Avrupa’da yeniden g\u00fcndeme gelen \u015fu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 ar\u0131yordu: G\u00fcvenlik yaln\u0131zca askeri g\u00fcce dayand\u0131r\u0131labilir mi? Harmel Raporu’nun bu soruya verdi\u011fi yan\u0131t “hay\u0131r” olmu\u015ftu. \u0130ttifak\u0131n g\u00fcvenilir bir savunmaya ihtiyac\u0131 vard\u0131. Ancak bunun yan\u0131 s\u0131ra anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n y\u00f6netilebilece\u011fi kanallara da gereksinim duyuyordu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, g\u00fcvenli\u011fin iki temel dayana\u011f\u0131 vard\u0131.<\/p>\n
Aradan ge\u00e7en yar\u0131m asr\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcrenin ard\u0131ndan Avrupa, g\u00fcvenli\u011fin ilk dayana\u011f\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffediyor. \u015eubat 2022’den bu yana Avrupa \u00fclkeleri hem savunma kapasitelerini g\u00fc\u00e7lendirmek hem de Kiev’e destek sa\u011flamak ad\u0131na olduk\u00e7a \u00f6nemli ad\u0131mlar att\u0131. Al\u0131nan bu \u00f6nlemler gerekliydi ve gelecekte de gereklili\u011fini koruyacak. Ne var ki t\u00fcm bu geli\u015fmeler, stratejik denklemlerin kabuk de\u011fi\u015ftirdi\u011fi bir d\u00f6nemde cereyan ediyor. Washington \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda Avrupa’daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltacak. Nitekim son ABD Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi belgesi de Avrupa’n\u0131n \u201ckendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durabilmesi\u201d [1] ve \u201ckendi savunmas\u0131nda asli sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmesi\u201d [2] gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n
Avrupa a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu tablo, dillerden d\u00fc\u015fmeyen stratejik \u00f6zerklik hedefinin daha da ileriye ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. Ne var ki stratejik \u00f6zerkli\u011fin salt cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fczerinden in\u015fa edilemeyece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Avrupa kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde daha sa\u011flam duracaksa, Harmel\u2019in 1967\u2019de yakalad\u0131\u011f\u0131 o geni\u015f ufuklu g\u00fcvenlik vizyonunu yeniden canland\u0131rmak zorunda. Daha muktedir bir Avrupa’n\u0131n elbette daha g\u00fc\u00e7l\u00fc silahl\u0131 kuvvetlere ve daha sa\u011flam bir savunma sanayii temeline ihtiyac\u0131 var. Ancak en az bunlar kadar, \u00e7ok daha etkin bir diplomasiye ve daha geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir uluslararas\u0131 angajmana da ihtiya\u00e7 duyuyor.<\/p>\n
Tarih ayn\u0131yla tekerr\u00fcr etmese de \u00e7o\u011fu zaman benzer d\u00f6ng\u00fclerle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fte tam da bu y\u00fczden, Harmel doktrininin Avrupa’n\u0131n stratejik vizyonunda filizlendi\u011fi o y\u0131llar bug\u00fcn hala bize \u0131\u015f\u0131k tutuyor. 1960’lar\u0131n ortalar\u0131nda NATO’nun gelece\u011fi, geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdaki o netlikten \u00e7ok uzakt\u0131. \u0130ttifak\u0131n da\u011f\u0131labilece\u011fine y\u00f6nelik temelsiz ancak bir o kadar da ger\u00e7ek\u00e7i korkular vard\u0131. \u00d6yle ki, NATO’nun temelini atan Washington Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n 13. Maddesi [3], antla\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden 20 y\u0131l sonra, ABD h\u00fck\u00fcmetine bir y\u0131l \u00f6nceden bildirimde bulunmak kayd\u0131yla her \u00fcyeye \u0130ttifak’tan ayr\u0131lma hakk\u0131 tan\u0131yordu. Hal b\u00f6yle olunca ak\u0131llara \u015fu kritik sorular geliyordu: \u0130ttifak\u0131n gelece\u011fi asl\u0131nda ne kadar g\u00fcvendeydi ve Avrupa kendi g\u00fcvenlik mimarisini nas\u0131l in\u015fa etmeliydi?<\/p>\n
Bu sorular, Fransa\u2019n\u0131n Mart 1966\u2019da ald\u0131\u011f\u0131 kararla \u00e7ok daha keskin bir hal ald\u0131. Charles de Gaulle y\u00f6netimindeki Fransa, NATO\u2019nun entegre askeri komuta yap\u0131s\u0131ndan \u00e7ekilece\u011fini duyurmu\u015ftu. Alevlenen tart\u0131\u015fma, Avrupa g\u00fcvenlik politikas\u0131n\u0131n tam da \u00f6z\u00fcne temas ediyordu. G\u00fcvenlik, \u0130ttifak’\u0131 bir arada tutarak m\u0131 tesis edilecekti, yoksa daha istikrarl\u0131 bir Avrupa d\u00fczeni, askeri bloklar\u0131 tamamen a\u015fmay\u0131 m\u0131 gerektiriyordu? \u0130ngiltere D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Michael Stewart, Haziran 1966\u2019da bu ikilemi \u00e7ok net bir bi\u00e7imde ortaya koydu. Stewart\u2019a g\u00f6re at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131m, bir yandan \u201c\u0130ttifak’\u0131n s\u0131ms\u0131k\u0131 kenetlenmesini g\u00fcvence alt\u0131na almak\u201d [4], di\u011fer yandan ise \u201cDo\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir uzla\u015f\u0131 zemini\u201d [5] aramakt\u0131.<\/p>\n
Bu cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve m\u00fczakereye dayal\u0131 \u00e7ifte zemin, bir y\u0131l sonra \u201cHarmel Doktrini\u201d ad\u0131n\u0131 alacak Harmel Raporu\u2019nda ortaya konmu\u015f ve Bat\u0131 blo\u011funun Moskova\u2019ya y\u00f6nelik g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131 \u015fekillendirmi\u015fti. Raporun a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu\u011fu \u00fczere, ayn\u0131 amaca hizmet ettikleri m\u00fcddet\u00e7e askeri g\u00fc\u00e7 ve politik giri\u015fim birbirini g\u00fc\u00e7lendirebilir, riskleri azaltabilir ve daha istikrarl\u0131 bir g\u00fcvenlik d\u00fczenine ge\u00e7i\u015fi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilir.<\/p>\n
Cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 g\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n \u015eubat 2026’daki NATO Savunma Bakanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’nda, ABD Politikadan Sorumlu Sava\u015f M\u00fcste\u015far\u0131 Elbridge Colby, yeni bir \u201cNATO 3.0\u201d [6] ufku \u00e7izdi. Colby, Avrupa’n\u0131n kendi konvansiyonel savunmas\u0131nda art\u0131k elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na daha fazla koymas\u0131 gerekti\u011fini savundu. Ne var ki, tart\u0131\u015fmay\u0131 dar bir \u00e7er\u00e7eveye hapsetmemek ad\u0131na \u015fu kritik \u015ferhi d\u00fc\u015fmeyi de ihmal etmedi: \u201c\u015eunu \u00f6zellikle belirtmeliyim ki bu durum, odak noktam\u0131z\u0131 salt askeri g\u00fcce indirgememizi gerektirmiyor.\u201d [7] Washington cephesinden gelen bu mesaj, bizlere Avrupa g\u00fcvenli\u011finin sadece cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011fa dayanan tek boyutlu bir vizyonla sa\u011flanamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Bu stratejik denklem, i\u015f birli\u011fini \u00f6nceleyen bir yakla\u015f\u0131ma da ihtiya\u00e7 duyuyor. Tam da bu noktada, Colby’nin do\u011frudan Harmel’e at\u0131f yapmas\u0131 ise son derece manidar.<\/p>\n 1979 tarihli NATO \u00c7ift Y\u00f6n Karar\u0131, bu vizyonun pratikteki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. S\u00f6z konusu karar, yeni silahlar konu\u015fland\u0131rma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, silah kontrol\u00fcne y\u00f6nelik masaya oturma teklifiyle ayn\u0131 d\u00fczlemde de\u011ferlendiriyordu. Nitekim 1981’de yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 ortak bildiride Ronald Reagan ve Helmut Schmidt bu ger\u00e7e\u011fi \u015fu s\u00f6zlerle tescilledi: \u201cSilahlar\u0131n kontrol\u00fc ve silahs\u0131zlanma; t\u0131pk\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve savunma gibi \u0130ttifak’\u0131n g\u00fcvenlik politikas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz birer par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u201d [8] Burada da devrede olan mant\u0131k ayn\u0131yd\u0131: \u00c7at\u0131\u015fan \u00e7\u0131karlar\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve en ba\u015f\u0131ndan m\u00fczakere zeminine \u00e7ekilebilmesi i\u00e7in, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve diyalo\u011fun bir arada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi \u015fartt\u0131.<\/p>\n Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131 g\u00fcven ortam\u0131n\u0131 yerle bir etmekle kalmad\u0131, Avrupa g\u00fcvenlik mimarisinin temel ilkelerini de derinden sarst\u0131. \u0130\u015fte bu y\u00fczden Avrupa’n\u0131n yeni stratejisi, ayaklar\u0131 yere sa\u011flam basan, ger\u00e7ek\u00e7i varsay\u0131mlar \u00fczerine in\u015fa edilmek zorunda. Zira Avrupa g\u00fcvenli\u011finin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llar, hatta belki de on y\u0131llar boyunca z\u0131tla\u015fma ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k sarmal\u0131nda \u015fekillenmesi kuvvetle muhtemel. Hal b\u00f6yle olunca \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki as\u0131l s\u0131nav; s\u0131rf havada, denizde veya karada kontrolden \u00e7\u0131kabilecek olas\u0131 bir t\u0131rman\u0131\u015f\u0131 \u00f6nlemek ad\u0131na dahi olsa, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, derin g\u00fcvensizlik iklimini ve Bat\u0131 ile Rusya aras\u0131ndaki 5 bin kilometrelik temas hatt\u0131n\u0131 y\u00f6netmek olacak. Bu kritik s\u00fcre\u00e7te kriz ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131n acilen yeniden i\u015flerlik kazanmas\u0131na, istenmeyen kaza ve olaylar\u0131 \u00f6nleyip y\u00f6netecek mekanizmalar\u0131n kurulmas\u0131na, k\u0131sacas\u0131 askeri risk y\u00f6netimi tedbirleri \u00fczerinde kesin bir mutabakata var\u0131lmas\u0131na \u015fiddetle ihtiya\u00e7 duyulacak.<\/p>\n \u0130\u015fte 1967 tarihli Harmel felsefesinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki stratejik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 tam da bu noktada kendini g\u00f6steriyor. Zira bu vizyon bizlere cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve diyalo\u011fun birbirine z\u0131t kavramlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine ayn\u0131 g\u00fcvenlik mimarisini omuzlayan iki farkl\u0131 temel dayanak oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor. Meselenin i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 bu zemininde, AG\u0130T bir kez daha hayati bir diyalog ve m\u00fczakere platformu olarak sahneye \u00e7\u0131kabilir. Pan-Avrupa \u00f6l\u00e7e\u011findeki tek g\u00fcvenlik \u00f6rg\u00fct\u00fc s\u0131fat\u0131yla AG\u0130T; Kuzey Amerika’dan Avrupa’ya, Rusya ve Ukrayna’dan Orta Asya’ya uzanan geni\u015f bir jeopolitik ekseni tek bir kurumsal \u00e7at\u0131 alt\u0131nda bulu\u015fturuyor.<\/p>\n Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eski Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (AG\u0130T) Genel Sekreteri Thomas Greminger, Avrupa g\u00fcvenli\u011finin gelece\u011fini ve NATO’nun bu denklemdeki rol\u00fcn\u00fc AA Analiz i\u00e7in kaleme ald\u0131. *** 1967’de NATO, bug\u00fcn Avrupa’da yeniden g\u00fcndeme gelen \u015fu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 ar\u0131yordu: G\u00fcvenlik yaln\u0131zca askeri g\u00fcce dayand\u0131r\u0131labilir mi? Harmel Raporu’nun bu soruya verdi\u011fi yan\u0131t “hay\u0131r” olmu\u015ftu. \u0130ttifak\u0131n g\u00fcvenilir bir savunmaya ihtiyac\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":426656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4021,4043,4025],"tags":[59595],"class_list":["post-426655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-manset","category-savunma-sanayii","category-tum-haberler","tag-avrupa-savunmasi-2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426655"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426655\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/426656"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}