Uluslararas\u0131 konjonkt\u00fcrde artan g\u00fcvenlik s\u0131namalar\u0131 ve ABD’nin d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerinde yap\u0131sal olarak de\u011fi\u015fikli\u011fe gitti\u011finin netle\u015fmesinin ard\u0131ndan, Avrupa Birli\u011fi (AB) “stratejik \u00f6zerkli\u011fin” \u015fart oldu\u011funu vurgulasa da k\u0131ta genelinde y\u0131llarca ihmal edilen savunma mimarisindeki \u00f6nemli eksiklikler, bu hedefe kolay var\u0131lamayaca\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n
\u015eubat 2022’de Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 varolu\u015fsal tehdit olarak alg\u0131layan AB, daha \u00f6nce ortak savunma alan\u0131nda att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlara h\u0131z verdi.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te savunma ve g\u00fcvenlik doktrini, ortak m\u00fchimmat tedarik plan\u0131, savunma sanayisi stratejisi, savunma yat\u0131r\u0131m program\u0131 gibi farkl\u0131 alanlarda giri\u015fimler yapan AB, baz\u0131 ilklere de imza att\u0131.<\/p>\n
Avrupa Bar\u0131\u015f Fonu’yla Ukrayna’ya silah sa\u011flayan AB ilk kez ortak silah finansman\u0131 yaparken ayn\u0131 zamanda ilk kez ortak m\u00fchimmat tedariki ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n
Birlik \u00e7ap\u0131nda sanayi politikas\u0131 ba\u015flatan AB, ABD’nin yan\u0131 s\u0131ra NATO’ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltma hedefini de a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
ABD’nin Gr\u00f6nland tehdidi sars\u0131nt\u0131 yaratt\u0131<\/strong><\/p>\n ABD’nin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonraki geleneksel g\u00fcvenlik \u015femsiyesini k\u0131taya art\u0131k sa\u011flamayaca\u011f\u0131na i\u015faret etmesi ise Rus tehdidinden sonra AB i\u00e7in derinden sars\u0131c\u0131 etki yaratt\u0131.<\/p>\n \u00d6zellikle ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’\u0131n Danimarka’ya ba\u011fl\u0131 Gr\u00f6nland’a y\u00f6nelik tehditleri, AB \u00fcyeleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck tedirginli\u011fe yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n “Ba\u011f\u0131ms\u0131z savunma”, “stratejik \u00f6zerklik” ve NATO’ya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131lar \u00e7o\u011falmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Uzun y\u0131llar s\u00fcren ihmal ve ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k<\/strong><\/p>\n Geleneksel olarak “yumu\u015fak g\u00fcc\u00fcyle” \u00f6n plana \u00e7\u0131kan ve askeri g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinden ka\u00e7\u0131nan AB’nin halihaz\u0131rda daha ba\u011f\u0131ms\u0131z bir savunmaya ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde en temel sorunlardan biri y\u0131llard\u0131r bu alan\u0131n ihmal edilmesi olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n AB \u00fclkelerinin yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131ld\u0131r savunmaya yat\u0131r\u0131m\u0131 ihmal etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Bu s\u00fcre zarf\u0131nda \u00fcye \u00fclkelerin temel askeri kabiliyetlere, savunma teknolojisi ve savunma sanayisine y\u00fckl\u00fc miktarda yat\u0131r\u0131m yapmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Son 30 y\u0131lda Avrupa\u2019n\u0131n askeri harcamalar\u0131n\u0131n NATO\u2019nun gayrisafi yurt i\u00e7i has\u0131lan\u0131n (GSYH) y\u00fczde 2\u2019sinin savunmaya ayr\u0131lmas\u0131 hedefinin olduk\u00e7a alt\u0131nda kalmas\u0131 sonucu savunma sekt\u00f6r\u00fcnde k\u00fcm\u00fclatif yat\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 2 trilyon avroya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n Savunma sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7inse onlarca y\u0131l istikrarl\u0131 yat\u0131r\u0131m gerekiyor.<\/p>\n Avrupa’n\u0131n bu konuda \u00e7ekimser davranmas\u0131 sonucu k\u0131tan\u0131n inovasyon konusunda di\u011fer \u00fclkelerin gerisinde kalmas\u0131na da neden oluyor.<\/p>\n Avrupa\u2019n\u0131n teknoloji alan\u0131ndaki yenilik kapasitesinin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte b\u00fcy\u00fcyememesi sonucu d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 50 teknoloji \u015firketinden sadece 4’\u00fcn\u00fcn Avrupa\u2019da bulunmas\u0131 dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n AB Komisyonunun yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 “Avrupa Savunma Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 2030” belgesine g\u00f6re, Avrupa\u2019n\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00fcretim eksiklikleri “hava ve f\u00fcze savunma sistemleri, top\u00e7u sistemleri, m\u00fchimmat ve f\u00fczeler, insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 ve kar\u015f\u0131-insans\u0131z hava arac\u0131 sistemleri, askeri hareketlilik, yapay zeka, kuantum teknolojileri, siber ve elektronik harp ile stratejik destek unsurlar\u0131 ve kritik altyap\u0131n\u0131n korunmas\u0131” olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n K\u0131tada, personel ve asker eksikli\u011fi ise di\u011fer bir yap\u0131sal sorun olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00f6n\u00fcll\u00fc asker bulmakta zorlanan Avrupa \u00fclkelerinde ayn\u0131 zamanda askerlik \u00e7a\u011f\u0131nda gen\u00e7 n\u00fcfus da k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u00d6zellikle Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131’ndan sonra yeterli say\u0131da kara kuvvetleri bulunmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015fen Avrupa \u00fclkelerindeki toplumlarda askerlik yapma iste\u011finin de genel olarak d\u00fc\u015f\u00fck seyretti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Di\u011fer taraftan Avrupa genelinde savunma sanayisinde nitelikli personel, e\u011fitim ve “beceri a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n” da bulundu\u011fu biliniyor.<\/p>\n Bu hususlarla beraber “a\u015f\u0131r\u0131 reg\u00fclasyon” AB genelinde yava\u015f \u00fcretime de neden olurken halihaz\u0131rda art\u0131r\u0131lan savunma yat\u0131r\u0131mlar\u0131 sonucu ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcretimin ise ancak Ukrayna’ya g\u00f6nderilen te\u00e7hizat\u0131n yerini doldurmaya yetti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n Planlama eksikli\u011fi<\/strong><\/p>\n AB’nin ortak savunma giri\u015fimi uyar\u0131nca temel di\u011fer bir eksi\u011fi ise uzun vadeli planlama olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Savunma sanayisinde uzun vadeli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra uzun vadeli planlaman\u0131n da \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131n pek \u00e7ok Avrupa h\u00fck\u00fcmetinin hala \u00e7ok y\u0131ll\u0131 bir tedarik ve yat\u0131r\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131 geli\u015ftirmek yerine gelecek birka\u00e7 y\u0131l\u0131 planlamaya odakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, savunma b\u00fct\u00e7elerini \u00f6nemli boyutta art\u0131rmay\u0131 taahh\u00fct eden AB \u00fcyeleri, tam olarak “neyin, kime kar\u015f\u0131 ve hangi silah ve kaynaklarla savunulaca\u011f\u0131n\u0131” hen\u00fcz a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde belgelemi\u015f bulunmuyor.<\/p>\n Ayn\u0131 zamanda hangi \u00fclkenin ne t\u00fcr bir sorumluluk ya da rol \u00fcstlenece\u011fi, hangi alanlara \u00f6ncelik verilece\u011finin resmi \u015fekilde planlanmamas\u0131, gereksiz tekrarlar\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n Artan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n tam olarak nas\u0131l finanse edilece\u011fi de bilinmezken AB b\u00fct\u00e7ede savunma alan\u0131nda y\u00fczde 5’lik art\u0131\u015f talep ediyor.<\/p>\n Savunman\u0131n egemen hak olarak g\u00f6r\u00fclmesi<\/strong><\/p>\n Geleneksel olarak \u00fclkelerin egemenlik alan\u0131 olan savunmada haklar\u0131ndan vazge\u00e7mek istememesi ise ortak savunman\u0131n merkezi bir komuta yap\u0131s\u0131na ba\u011flanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n \u00dcye \u00fclkeler bir taraftan AB Komisyonu ya da ba\u015fka bir kuruma yetki vermekten \u00e7ekinirken \u00fclkeler aras\u0131ndaki rekabet de savunma konusunda yetki devrinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor.<\/p>\n Bu nedenle olas\u0131 bir “Avrupa askeri yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n” hangi \u00fclkenin komutas\u0131 alt\u0131nda olaca\u011f\u0131 da soru i\u015fareti olmaya devam ediyor.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, olas\u0131 bir askeri yap\u0131lanman\u0131n kriz an\u0131nda h\u0131zl\u0131 ve ortak bir \u015fekilde hareket edebilmesi i\u00e7in istihbarat ve bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 da kilit rol oynarken \u00fcye \u00fclkelerin birbirleriyle “askeri s\u0131rlar\u0131n\u0131” ne \u00f6l\u00e7\u00fcde payla\u015fmak isteyece\u011fi bilinmeyen hususlar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n Par\u00e7alanma<\/strong><\/p>\n Avrupa ortak savunmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki di\u011fer \u00f6nemli bir engel ise \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131ndaki par\u00e7alanma olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Her \u00fclkenin kendi savunma sanayisine odaklanmak istemesi ve ortak tedarik mekanizmalar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 sonucu \u00f6rne\u011fin ABD’de 1 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n Avrupa’da 17 farkl\u0131 ana muharebe tank\u0131, ABD’de 7’ye kar\u015f\u0131 Avrupa’da 20 farkl\u0131 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 bulunuyor.<\/p>\n Genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AB genelinde “27 ayr\u0131 silahl\u0131 kuvvet, 27 ayr\u0131 tedarik makam\u0131 ve 27 savunma sanayisi pazar\u0131n\u0131n” faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n \u0130\u015fbirli\u011fini art\u0131rmak ise kolay bir hedef olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. \u00dclkeler ortak gereksinimler \u00fczerinde anla\u015fmakta zorlan\u0131rken yerli \u00fcretim kapasitesinin ve istihdam\u0131 koruma iste\u011finin bask\u0131n geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n ABD’ye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n Avrupa’n\u0131n g\u00fcvenlik alan\u0131nda ABD’ye uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 tek bir alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n ABD’nin n\u00fckleer g\u00fcvenlik \u015femsiyesi, Avrupa’daki askeri birlikleri, teknolojileri, istihbarat payla\u015f\u0131m\u0131, silahlar\u0131, patentleri ve Ukrayna’ya sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 askeri deste\u011fi farkl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k alanlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyor.<\/p>\n ABD’nin k\u0131tadaki geleneksel askeri kabiliyetlerinin tamamen Avrupa taraf\u0131ndan \u00fcstlenmesinin maliyeti yakla\u015f\u0131k 1 trilyon dolar olarak hesaplan\u0131yor.<\/p>\n Di\u011fer taraftan Avrupa’n\u0131n savunmaya yat\u0131r\u0131m\u0131 art\u0131rma karar\u0131 ise stratejik \u00f6zerklik yerine ABD’ye olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n \u00d6yle ki, ABD’nin askeri te\u00e7hizat\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na ana transferlerini yapt\u0131\u011f\u0131 Yabanc\u0131 Askeri Sat\u0131\u015flar (Foreign Military Sales\u2013FMS) program\u0131 \u00fczerinden 2017\u20132021 d\u00f6neminde Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerine y\u00f6nelik portf\u00f6y\u00fc ortalama 11 milyar dolar seviyesindeyken 2024\u2019te bu rakam\u0131n, 68 milyar dolara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, s\u00f6z konusu silah al\u0131mlar\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 \u00fclkelerin \u00f6zellikle donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m alanlar\u0131nda y\u0131llarca “ABD sistemlerine” de ba\u011f\u0131ml\u0131 olmaya devam edece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ayn\u0131 zamanda Avrupa’n\u0131n ABD’nin g\u00fcncellemeleri geciktirmesi ya da k\u0131s\u0131tlamas\u0131ndan da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenece\u011fini anlat\u0131yor.<\/p>\n Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle hava savunmas\u0131, f\u00fczeler ve muharip u\u00e7aklar dahil, y\u00fcksek teknolojili te\u00e7hizatta artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n AB’de sadece Fransa’n\u0131n tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc n\u00fckleer g\u00fcc\u00fc bulundu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa hem maliyet hem de kabiliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ABD’nin n\u00fckleer \u015femsiyesine de ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrece\u011fi de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n Stratejik k\u00fclt\u00fcr ve g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi eksikli\u011fi<\/strong><\/p>\n AB Komisyonunun Savunmadan Sorumlu \u00dcyesi Andrius Kubilius, “AB d\u00fczeyinde kal\u0131c\u0131 bir ordunun, yakla\u015f\u0131k 100 bin askerlik bir ortak askeri g\u00fc\u00e7 kurmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi” gerekti\u011fini s\u00f6ylese de Avrupa vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131nda “Avrupa ordusuna” ili\u015fkin b\u00fcy\u00fck bir istek bulunmuyor.<\/p>\n Avrupa halklar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle “g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131” konusunda \u00e7ekimser bir stratejik k\u00fclt\u00fcre sahip oldu\u011fu g\u00f6zlemleniyor.<\/p>\n AB genelinde ve ulusal d\u00fczeyde ayn\u0131 zamanda ortak savunmaya y\u00f6nelik yeterli d\u00fczeyde siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 da yayg\u0131n ele\u015ftiriler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n Avrupal\u0131 liderlerin, Rusya tehdidi ve Ukrayna’ya sempatinin getirdi\u011fi savunmay\u0131 art\u0131rma ivmesi ve iste\u011finin uzun vadeli olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleniyor.<\/p>\n T\u00fcm bu etkenlerin yan\u0131 s\u0131ra 27 \u00fcyeli AB’nin 23’\u00fcn\u00fcn NATO \u00fcyesi olmas\u0131, di\u011fer \u00f6nemli bir husus olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Aralar\u0131nda T\u00fcrkiye’nin de bulundu\u011fu AB \u00fcyesi olmayan NATO \u00fcyelerinin Avrupa’ya katk\u0131s\u0131n\u0131n ise kritik \u00f6neme sahip oldu\u011fu de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n \u00d6yle ki, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD ve di\u011fer NATO m\u00fcttefikleri olmadan Avrupa’n\u0131n g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n “bir hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc” oldu\u011funu dile getiriyor.<\/p>\n Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uluslararas\u0131 konjonkt\u00fcrde artan g\u00fcvenlik s\u0131namalar\u0131 ve ABD’nin d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerinde yap\u0131sal olarak de\u011fi\u015fikli\u011fe gitti\u011finin netle\u015fmesinin ard\u0131ndan, Avrupa Birli\u011fi (AB) “stratejik \u00f6zerkli\u011fin” \u015fart oldu\u011funu vurgulasa da k\u0131ta genelinde y\u0131llarca ihmal edilen savunma mimarisindeki \u00f6nemli eksiklikler, bu hedefe kolay var\u0131lamayaca\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. \u015eubat 2022’de Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 varolu\u015fsal tehdit olarak alg\u0131layan AB, daha \u00f6nce ortak savunma […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":409951,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4021,4043,4025],"tags":[61012,59595],"class_list":["post-409944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-manset","category-savunma-sanayii","category-tum-haberler","tag-avrupa-2","tag-avrupa-savunmasi-2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=409944"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409944\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/409951"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=409944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=409944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/defensehere.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=409944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}