Türkiye’nin 1952’de NATO’ya katılmasıyla İzmir’de kurulan Müttefik Kara Kuvvetleri Karargâhı, yıllar içinde NATO’nun bölgedeki en önemli hava komuta merkezlerinden birine dönüştü. Şirinyer’deki karargâh, kapatılması gündeme gelmesine rağmen Türkiye’nin itirazları ve müttefiklerin değerlendirmeleri sonucunda faaliyetini sürdürdü.
Türkiye’nin NATO’ya katıldığı 1952 yılında İzmir’de Müttefik Kara Kuvvetleri Karargâhı kuruldu. İlk yıllarında Amerikalı generallerin komuta ettiği karargâh, 1978’de Orgeneral Vecihi Akın’ın komutasına verilerek Türk komutanlığına geçti.
Mart 1994’te komutanlığın Buca Şirinyer’de şu anda bulunduğu merkezin inşaatı tamamlandı ve Nisan 1994’te komutanlık buraya taşındı.
Yeni taşınılan Şirinyer üssüne eski Güneydoğu Müttefik Kara Kuvvetleri Komutanı Vecihi Akın’ın adı verildi. NATO’nun 1999’da aldığı kararla Vecihi Akın Kışlası’nın yeni görev tanımı Güneydoğu Avrupa Müşterek Komutanlığı oldu.
Karargâhın tarihinde önemli dönüm noktalarından biri ise 11 Ağustos 2004 oldu. Bu tarihte NATO Güneydoğu Avrupa Müşterek Komutanlığı kapatılırken, daha önce İtalya’nın Napoli kentinde bulunan NATO Güney Avrupa Hava Unsur Komutanlığı İzmir’de göreve başladı.
İki yıl sonra Almanya’daki Amerikan 16. Hava Filosu da İzmir’e taşındı. 2009 yılında ise karargâhın adı NATO Müttefik Hava Komutanlığı olarak değiştirildi.
İzmir’in Buca ilçesine bağlı Şirinyer’de bulunan tesis, NATO’nun hava operasyonlarının planlanması ve komuta-kontrol faaliyetleri açısından stratejik önem taşıyan merkezlerden biri hâline geldi.
Kapatılması gündeme geldi
NATO’nun komuta yapısında gerçekleştirmeyi planladığı reformlar kapsamında İzmir’deki hava komutanlığının kapatılması da gündeme geldi. Aynı dönemde Yunanistan’ın Larissa kentindeki NATO Alt Komuta Bölge Komutanlığı’nın geleceği de tartışmaya açıldı.
İzmir’deki karargâhın akıbeti, Portekiz’de gerçekleştirilen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde de gündeme geldi. Dönemin ABD Savunma Bakanı Robert Gates, NATO’nun yeniden yapılanması kapsamında İzmir’deki hava üssünün korunması gerektiğini savundu. Türkiye de karargâhın kapatılmasına karşı çıktı. Yapılan değerlendirmelerin ardından İzmir’deki NATO hava komutanlığının kapatılmaması kararlaştırıldı.
İzmir’de 2004 yılından bu yana faaliyet gösteren NATO’nun yeniden yapılanması kapsamında görevi sonlanan Hava Unsur Komutanlığı, 1 Aralık 2012 tarihinde NATO Müttefik Kara Komutanlığı Karargahı oldu.
NATO’nun Türkiye’deki en eski üslerinden biri
İzmir’deki karargâh, Türkiye’nin NATO üyeliğinin ardından kurulan ve geçmişi 1952’ye uzanan en eski NATO yapılanmalarından biri.
Yaklaşık yetmiş yılı aşan tarihinde farklı isimler ve komuta yapılarıyla faaliyet gösteren Şirinyer’deki merkez, Türkiye’nin NATO içindeki konumu ve ittifakın güney kanadındaki hava savunma ve komuta yapılanması açısından stratejik önemini korudu.