İngiltere ve Ukrayna, savunma ve güvenlik alanında yapay zekâ destekli askeri kabiliyetler geliştirmek üzere yeni bir ortaklık anlaşmasına imza attı. Anlaşmayla İngiliz araştırmacılar, Ukrayna’nın savaş alanında topladığı verilerle yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılan Avengers AI Labs platformuna erişebilecek. İki ülke ayrıca fiber optik kabloları yapay zekâ destekli sensörlere dönüştürme ve düşük güç tüketimli yapay zekâ çipleri geliştirme gibi pilot projeler yürütecek.
İngiltere ile Ukrayna, savunma teknolojilerinde yapay zekâ kullanımını geliştirmek amacıyla kapsamlı bir ortaklık başlattı. Anlaşma, İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından 24 Ağustos’ta Kiev’de imzalandı. İngiliz hükümeti, anlaşmayı iki ülkenin savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğinin önemli bir adımı olarak tanımlarken, ortaklığın İngiltere ile Ukrayna arasındaki 100 Yıllık Ortaklığın da önemli bir parçası olduğunu açıkladı.
Anlaşmanın dikkat çeken unsurlarından biri, İngiltere’nin Ukrayna’nın Avengers AI Labs platformuna erişim sağlayacak ilk uluslararası ortak olması. Platform, Ukrayna’daki savaş alanında bulunan binlerce gündüz kamerası ve kızılötesi sensörden elde edilen gerçek dünya verilerini yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde kullanıyor. Bu veriler arasında tanklar, topçu sistemleri, hava savunma unsurları, piyadeler ve hava hedefleri ile Shahed tipi İHA’lar ve keşif amaçlı insansız hava araçlarına ilişkin görüntüler bulunuyor.
Reuters’ın aktardığına göre Avengers AI Labs kapsamında yaklaşık 5 milyon etiketlenmiş savaş alanı görüntüsünden oluşan bir veri seti bulunuyor. Ukrayna’nın DELTA muharebe sistemi başta olmak üzere çeşitli sensör ve kamera kaynaklarından gelen veriler, gerçek zamanlı hedef tespiti yapan yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesinde kullanılıyor. Bu sistemlerin ayda 100 binden fazla İHA görüntü akışını analiz ettiği ve düşman hedeflerinin yaklaşık yüzde 70’ini tespit edebildiği bildiriliyor.
Savaş alanı deneyimi İngiliz teknoloji ekosistemiyle birleşecek
Yeni ortaklık kapsamında İngiltere, kendi üniversiteleri, araştırmacıları ve teknoloji şirketlerinin uzmanlığını Ukrayna’nın savaş alanında elde ettiği operasyonel deneyim ve veri setleriyle bir araya getirecek. Ortaklığın ilk aşamasında savunma ve ulusal güvenlik alanındaki sorunlara yönelik yapay zekâ çözümlerinin geliştirilmesine odaklanılacak.
İngiliz hükümetinin açıklamasına göre iş birliği; hükümetler arası ortak geliştirme, güvenli veri ve işlem altyapıları, sanayi iş birlikleri ile akademik araştırma olmak üzere birbiriyle bağlantılı üç temel sütun üzerinden yürütülecek. Taraflar ayrıca yapay zekâ destekli askeri kabiliyetlerin geliştirilmesi ve sahaya aktarılmasında pilot projelere öncelik verecek.
Fiber optik kablolar yapay zekâ sensörüne dönüştürülecek
Ortaklık kapsamında yürütülecek ilk projelerden biri, gömülü fiber optik kabloların büyük ölçekli yapay zekâ destekli sensörlere dönüştürülmesini kapsıyor. İngiliz ve Ukraynalı ekipler, bu teknolojiyle askeri tesislerin çevresindeki hareketleri ve olası tehditleri tespit etmeyi amaçlıyor.
İngiliz hükümetine göre teknoloji ilerleyen aşamalarda yalnızca askeri tesislerde değil, havaalanları, cezaevleri, demiryolları ve enerji tesisleri gibi kritik altyapıların korunmasında da kullanılabilecek.
Projede İngiltere merkezli Sintela, Mind Foundry ve Skyral şirketlerinin de yer aldığı bildirildi. İlk pilot çalışmalar kapsamında Ukrayna’dan elde edilen veriler ile İngiliz teknolojisinin bir araya getirilmesi hedefleniyor.
İHA ve otonom sistemler için düşük güç tüketimli çip
Ortaklığın bir diğer ayağını ise yeni nesil, düşük güç tüketimli yapay zekâ çiplerinin geliştirilmesi oluşturuyor. Bu çiplerin gelecekte İHA’lar, robotlar ve otonom sistemlerde kullanılması planlanıyor.
İngiliz hükümeti, başarılı olması halinde teknolojinin daha uzun süre çalışabilen, daha hızlı tepki verebilen ve geleneksel sistemlerin zorlandığı ortamlarda görev yapabilen yeni nesil akıllı makinelerin temelini oluşturabileceğini belirtiyor.
Pilot projelerle başlayacak
Tarafların imzaladığı ortak deklarasyona göre iş birliği, ilk aşamada pilot projeler üzerinden ilerleyecek ve hâlihazırda yürütülen pratik çalışmalara öncelik verilecek. Daha kapsamlı uygulama düzenlemelerinin önümüzdeki aylarda hazırlanması planlanıyor. Deklarasyonun hukuken bağlayıcı bir yükümlülük oluşturmadığı da belgede açıkça belirtiliyor.
İngiltere ve Ukrayna, yapay zekâ destekli yeni nesil askeri kabiliyetlerin yanı sıra siber güvenlik, otonom sistemler ve NATO ile birlikte çalışabilirlik alanlarında da iş birliğini geliştirmeyi hedefliyor. Ortaklığın temel yaklaşımı, Ukrayna’nın gerçek savaş ortamında edindiği operasyonel deneyimi İngiltere’nin teknoloji, mühendislik ve araştırma kapasitesiyle birleştirerek savunma teknolojilerinin daha hızlı geliştirilmesi olarak öne çıkıyor.
Yeni anlaşma, İngiltere’nin Ukrayna’nın savunma teknolojisi kapasitesinden yararlanarak kendi savunma ve kritik altyapı güvenliğini güçlendirme çabasını da genişletiyor. Aynı zamanda Ukrayna’nın savaş alanında geliştirdiği yapay zekâ ve otonom sistemler konusundaki deneyiminin müttefik ülkelerin savunma teknolojilerine aktarılmasının önünü açıyor.