Erzurum Teknik Üniversitesinde (ETÜ) savunma, havacılık ve biyomedikal alanlarında yürütülen AR-GE çalışmaları kapsamında Türkiye’nin önde gelen sanayi kuruluşlarına üretim ve test altyapısıyla destek veriliyor.
Üniversite yerleşkesindeki Yüksek Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezinde (YÜTAM), 2015 yılından bu yana seçici lazer ergitme yöntemiyle hastaya özel implant üretiminin yanında savunma ve havacılık alanında da önemli çalışmalar yapılıyor.
Yükseköğretim Kurulu tarafından “eklemeli imalat” alanında uzmanlaşan üniversite ünvanı verilen ETÜ’de, özellikle TÜBİTAK 1004 Programı kapsamındaki projelerde yer alan savunma ve havacılık firmalarının ihtiyaçları doğrultusunda eklemeli imalat yöntemleriyle test numuneleri ve çeşitli parçalar üretilirken, bu ürünlerin mekanik ve yapısal performansları laboratuvar ortamında değerlendiriliyor.
Çalışmalar kapsamında, savunma ve havacılıkta kullanılan bazı malzemelerin üretim ve testlerinin ardından elde edilen veriler doğrultusunda parçaların güvenilirliği değerlendirilerek ortaklarla paylaşılıyor.
“Ürünleri üretebilme ve isteklere göre test edebilme olanağına sahibiz”
ETÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ali Fatih Yetim, AA muhabirine, laboratuvarda biyomedikal ürünlerinin yanı sıra savunma ve havacılık üzerine de çalışma yaptıklarını söyledi.
Cihazların ölçülerine göre üretim ve test çalışması yaptıklarını belirten Yetim, “Özellikle 1004 Projesi’nde görev aldığımız ortaklarımızın istekleri doğrultusunda onların savunma ve havacılıkta kullandıkları malzemelere ilişkin cihazlarımızın ölçüsündeki ürünleri üretebilme ve yine onların istekleriyle test edebilme olanağına sahibiz.” dedi.
Yetim, çalışmalarla savunma ve havacılığa katkıda bulunduklarını ifade ederek, “Bir havacılık malzemesi kullanıldığı ortama göre değişken yüklemelere maruz kalacaktır. Bu değişkenliklerin etkisiyle de metal yorgunluğu dediğimiz olay cereyan ediyor. Belli bir süre sonra malzemedeki çatlak başlangıcı ve hasara götüren bir çatlak ilerlemesi oluşuyor. Bunları da test edip önlem alabilmek için YÜTAM laboratuvarında eklemeli imalatla bu cihazları üretip yorulma ve kırılma mekaniği davranışlarını tespit edebiliyoruz. Görev aldığımız projede ülkemizin önde gelen savunma ve havacılık firmalarının bu tür deneylerini yapıp sonuçlarını onlarla paylaşarak önemli katkılarımız oldu.” diye konuştu.
“300 santigrat ile eksi 60 santigrat arasındaki sıcaklıklarda testleri yapabiliyoruz”
Parçaları farklı sıcaklıklara maruz bıraktıklarını dile getiren Yetim, şöyle devam etti:
“Havacılıkta çok değişken yüklemeler ve çok değişken ortam şartları söz konusu. Bir hava aracı normal yaz aylarında havaalanında dururken 35-50 derece sıcaklıkta gökyüzüne çıktığında eksi 50 santigrat derece sıcaklıklara kadar değişikliğe maruz kalabiliyor. Ya da yapısındaki motor parçaları çok yüksek sıcaklıklara maruz kalabiliyor. Bu durumlardaki davranışlarını kendi ortamı ve şartlarında simüle edip ona göre değerlendirme yapmamız gerekiyor. YÜTAM laboratuvarındaki imkan ölçüsünde 300 santigrat ile eksi 60 santigrat derece arasındaki bütün sıcaklıklarda hava taşıtlarının bütün testlerini yapıp ona göre mekanik özelliklerini karşılayıp karşılamadıklarını ilgili firmalara sunabiliyoruz.”
Yetim, üretilip test edilen bazı parçaların ilgili firmalara teslim edildiğini anlatarak, şunları kaydetti:
“Ülkemizin önde gelen savunma ve havacılık firmalarının istekleri doğrultusunda onların talep ettikleri bazı parçaları bu laboratuvarda ürettik ve uygulamalı testleri de yapıp kendilerini teslim ettik. Özellikle uydu ve roket parçaları ile insanlı ve insansız hava taşıtlarının parçalarını hem üretip hem de test aşamalarında ilgili firmalara desteklerimiz oldu. Eklemeli imalat ile üretilen parçaların yüzey özelliklerinin yetersiz kaldığı veya iyileştirilmesi gereken durumlarda YÜTAM’ın yüzey işlemleri laboratuvarında onların aşınma ve korozyon özelliklerini, oksidasyon dirençlerini ve yorulma ömürlerini artırmaya yönelik çalışmaları bu laboratuvarda yapabiliyoruz.”
Kaynak: AA