Çin, insansı robotların askeri alanda kullanımına yönelik çalışmalarını hızlandırıyor. Askeri ihaleler, akademik araştırmalar, patentler ve savunma şirketlerinin çalışmaları, Pekin’in insansı robotları gelecekte savaş alanında kullanmaya yönelik hazırlıklar yaptığını ortaya koyuyor.
100’den fazla Çin askeri ihalesi, akademik çalışma, patent, resmi yayın, kamu kaydı ve savunma şirketi dokümanının incelemesi neticesinde şu sonuca varılıyor; “Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), hızla gelişen insansı robot teknolojisini askeri ihtiyaçlara uyarlamak için çalışmalar yürütüyor.”
Çinli üreticilerin 2025 yılında küresel insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95’ini gerçekleştirmesi, ülkenin bu alandaki üretim kapasitesinin büyüklüğünü ortaya koyuyor. Bu ekosistem, Çin ordusuna yeni nesil robotik teknolojilere hızlı erişim ve söz konusu sistemleri askeri ihtiyaçlara göre geliştirme imkanı sağlıyor.
İnsansı robotlar savaş alanında hangi görevlerde kullanılacak?
Çin’deki askeri kurumlar, insansı robotların gerçek savaş koşullarında kullanılabilirliğini test ederken, bu sistemlerin askerlerle birlikte görev yapmasına yönelik teknolojiler de geliştiriyor.
Çalışmaların başlıca odak noktaları arasında robotların çevreyi algılaması, nesneleri hareket ettirmesi, araziyi analiz etmesi ve eğitim verileri üzerinden performanslarını geliştirmesi bulunuyor.
İki ayak ve iki kol üzerinde hareket edebilen insansı robotların en önemli avantajlarından biri, insanlar için tasarlanmış ortamlarda görev yapabilmeleri. Merdiven çıkma, engelleri aşma ve kapıları açma gibi görevler, bu sistemlerin özellikle bina içleri, tüneller ve gemiler gibi karmaşık alanlarda kullanılmasını mümkün kılabilir.
Uzmanlara göre robotların en önemli askeri avantajlarından biri ise insan askerlerin hayatını riske atmadan tehlikeli bölgelere gönderilebilmeleri.
Şehir savaşları için insansı robot senaryosu
Çin, insansı robotların şehir çatışmalarında kullanımına yönelik senaryolar da geliştiriyor.
Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi (NUDT) araştırmacıları tarafından Ağustos 2025’te yayımlanan bir çalışmada, altı savaş robotunun iki saldırı ekibine ayrılarak kara birlikleriyle birlikte düşman kontrolündeki bir binaya girmesi ve binanın kat kat, oda oda temizlenmesi senaryosu ele alındı.
Bu robotların yalnızca insansı platformlardan değil, robot köpekler ve insansız kara araçları gibi farklı sistemlerden de oluşabileceği belirtildi.
Araştırmada, önümüzdeki 5 ila 10 yıl içerisinde kullanılabilecek teknolojiler temel alınarak modelleme yapıldığı ifade edildi. Ancak robotların hangi silahları taşıyacağı, ateş açma kararının nasıl verileceği ve sivillerle karşılaşılması halinde nasıl davranacakları konusunda ayrıntı paylaşılmadı.
Çin’in askeri robot çalışmaları hız kazanıyor
Çin ordusunun insansı robotlara yönelik ilgisi özellikle 2024 yılından itibaren belirgin şekilde arttı.
NUDT ve Çin Askeri Bilimler Akademisi tarafından 2024’te düzenlenen savunma teknolojileri forumunda insansı sistemlerin askeri kullanımına yönelik çalışmalar ele alındı.
Haziran 2025’te NUDT tarafından düzenlenen bir yarışmada ise robotlardan düşman hatlarının gerisine sızmaları, belirli bir bölgeye girerek haritasını çıkarmaları ve hedefleri tespit etmeleri istendi.
Başka bir senaryoda robotların askeri üslerde kimlik kontrolü, disiplin denetimi ve güvenlik devriyesi gerçekleştirmesi değerlendirildi. Üniversite, organizasyonu insansı robotların gelecekte savaş alanına geçişine yönelik bir test alanı olarak tanımladı.
Mayıs 2025’te Çin ordusu insansı robot satın almak amacıyla ihale açarken, aynı yılın ilerleyen dönemlerinde NUDT ile bağlantılı başka bir ihalede “insansı robot akıllı algılama ve hassas hareket sistemi” satın alınması talep edildi.
Haziran 2026’da ise Çin ordusu, insansı robotlarda kullanılmak üzere kamera, radar ve hareket verilerini toplayıp sınıflandıracak bir sistem için yaklaşık 300 bin dolarlık bütçe ayırdı.
Norinco’nun Fuxi robotu dikkat çekiyor
Çin savunma sanayisi de insansı robot çalışmalarına giderek daha fazla dahil oluyor.
Devlete ait savunma şirketi Norinco tarafından geliştirilen Fuxi isimli insansı robotun; nöbet, her hava koşulunda keşif, akıllı devriye ve tehlikeli görevlerde kullanılabileceği belirtiliyor.
Fuxi’nin öne çıkan özelliklerinden biri ise teleoperasyon kabiliyeti. Bu teknoloji sayesinde insan operatör robotu uzaktan kontrol edebiliyor.
Uzaktan kontrol yaklaşımı, robotun tüm kararları bağımsız şekilde vermesi gerekliliğini azaltırken, özellikle tehlikeli bölgelerde insanın fiziksel olarak bulunmadan görev yürütmesine imkan sağlayabilir.
Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü’nden Malcolm Davis’e göre insansı robotlar bugün için savaş alanında pratik ve yaygın bir çözüm olmaktan uzak. Ancak teknolojideki gelişmelerin devam etmesi halinde bu sistemlerin 5 ila 10 yıl içerisinde askeri operasyonlarda daha görünür hale gelmesi mümkün olabilir.
ABD de askeri insansı robotları test ediyor
İnsansı robotların askeri amaçlarla geliştirilmesi yalnızca Çin’in gündeminde değil.
ABD Ordusu da askerlerle birlikte çalışabilecek “askerileştirilmiş insansı robot teknolojileri” geliştirmek amacıyla çalışmalar yürütüyor.
Bu sistemler için keşif, güvenlik, engellerin kaldırılması, tehlikeli maddelerle çalışma ve şehir ortamındaki saldırı-savunma görevleri gibi kullanım alanları değerlendiriliyor.
ABD Ordusu, finalist sistemlerin askeri uzmanlarla test edilmesini planlarken, devam eden sözleşmeler kapsamında 1,25 milyon dolara kadar kaynak ayrılabileceğini açıklamıştı.
En kritik soru: Robotlar öldürme kararı verecek mi?
İnsansı robotların gelecekte tamamen otonom silah sistemlerine dönüşmesi, teknolojik tartışmaların yanı sıra ciddi hukuki ve etik soruları da beraberinde getiriyor.
Savaş hukukuna göre tarafların siviller ile savaşan unsurları ayırt etmesi, teslim olan veya yaralanan kişilere saldırmaması gerekiyor. Bu nedenle otonom sistemlerin hedef belirleme ve güç kullanma süreçlerinde ne ölçüde karar verebileceği kritik bir konu olarak öne çıkıyor.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi de otonom silahların teslim olma işaretlerini güvenilir biçimde değerlendirmekte zorlanabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Çin Savunma Bakanlığı ise mart ayında yapay zeka destekli silah sistemlerinde insan kontrolünün korunması gerektiğini açıkladı.
Çin Askeri Bilimler Akademisi araştırmacısı Wang Yonghua da insansı robotların hareket, çevreyi algılama ve karar verme kabiliyetlerinde halen çözülmesi gereken önemli sorunlar bulunduğunu belirtti.
Wang’a göre insansı robotların yaygın biçimde askeri sistemlere dönüşebilmesi için teknolojik atılımların yanı sıra üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve seri üretim kapasitesinin oluşturulması gerekiyor.
Bu koşulların sağlanması halinde insansı robotların savaş alanında çok daha geniş bir kullanım alanına ulaşabileceği değerlendiriliyor.